Menu

Menu

Ułatwienia dostępu

Nawigacja

Treść

Galeria zdjęć

Banery


GRONOWO

Historia wsi sięga roku 1412, kształtowała się następująco:
w roku 1437-1438- wieś była własnością Zakonu Krzyżackiego, komturstwa toruńskiego, obejmowała 47 łanów czynszowych, 7 zagrodników, 5 zagród opustoszałych, 2 zagrody osadzone oraz karczmarz.
W 1466 r. - dobra komturstwa przechodzą na własność Korony Polskiej. Wieś Gronowo jest od tej pory w dyspozycji królów polskich jako dobra gracjalne ( z ograniczonym prawem własności).
Kazimierz Jagiellończyk zezwala w 1472 roku wojewodzie chełmińskiemu Gabrielowi Bażyńskiemu oddać wieś w zastaw za 400 grzywien – rajcy toruńskiemu Rackendorffowi, a w latach 1511-1517 wieś ma w zastawie rodzina Szczawińskich.
W 1520 r. Zygmunt I nadaje wieś Gronowo miastu Toruń w zamian za zamek w Świeciu.
Wieś w roku 1570 liczyła 10 chłopów, 6 zagrodników, 5 komornic, była dobrem gracjalnym – własnością królewską , w powiecie chełmińskim, starostwie lipienieckim.
W 1639 r. Król Władysław IV nadaje Gronowo burmistrzowi toruńskiemu Janowi Preussowi, po jego śmierci wieś wraca w posiadanie szlacheckich tenutariuszy.
W roku 1773 Gronowo z Gronówkiem miało 22 włóki szlacheckie, 4 włóki i 27 morgów czynszowych, 4 włóki proboszczowskie tj. razem 30 włók i 27 morgów w tym 4 włóki młodego lasu sosnowego. Liczyło 116 mieszkańców, w tym: 1 owczarz, 1 kowal, 11 zagrodników czynszowych, 2 zagrodników na służbie, 3 osadników i 3 osadników na ziemi kościelnej.
W latach 1920-1939 – właścicielem dóbr Gronowo i Gronówko był Książe Władysław Włodzimierz Puzyna, w tym czasie miejscowość liczyła 220 mieszkańców i 19 budynków mieszkalnych( łącznie z osadą młyńską Juda).
Folwark proboszczowski liczył 6 mieszkańców i 1 budynek mieszkalny, a leśniczówkę Gronowo- stanowiło 8 mieszkańców i 2 budynki mieszkalne.
Majątek w jednym kluczu z Gronówkiem liczył ok. 1470 ha z młynem i gorzelnią. W czasie II wojny światowej znajdowała się tam szkoła rolnicza, w następnie w 1944 r. – szpital.
Po wojnie w Gronowie powstał zespół szkół rolniczych.
Układ przestrzenny wsi w formie ulicówki z folwarkiem położonym na skraju osady, wykształcił się w drugiej połowie XIX w. W miejscu zabudowań XVIII-wiecznego dworu powstał duży kompleks budynków gospodarczych folwarku a także nastąpiła rozbudowa sieci dróg w jego obrębie.
Zmienił się także charakter zabudowy wsi. W miejsce dawnych zagród powstały budynki mieszkalne, wielorodzinne dla pracowników zatrudnionych w folwarku. Były to: dwojaki, czworaki i sześcioraki w większości szachulcowe, parterowe ze stromymi dachami, kryte dachówką. W tym czasie wzniesiono również budynek dla robotników sezonowych. Zabudowa ta, z uwagi na zły stan techniczny, uległa likwidacji w latach 30-tych XX w. Przetrwały jedynie niektóre budynki murowane tj. kuźnia, dawna szkoła podstawowa i kilka budynków mieszkalnych.
Z okresu parcelacji wsi w roku 1936 pochodzi zespół zabudowań położonych na południowy wschód od wsi. Budynki mieszkalne drewniane, zwane „poniatówkami” zrealizowano w oparciu o projekty typowe i dzięki dużym dotacjom państwowym.
Oblicze wsi w znacznym stopniu zmieniły budowle lat 60-tych tzn. zespół budynków Technikum Rolniczego oraz osiedle budynków jedno i wielorodzinnych .
Nazwa miejscowości przez lata kształtowała się następująco: 1412- Grunaw, Gronau, Grünow, Grynow, Grunnaw, 1570- Gronowo, 1789-Grunowo.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków:

- kościół parafialny rzymsko-katolicki p.w. św. Mikołaja zbudowany w 1 połowie XIV w. , wieżę dostawiono w połowie XVII w. oraz dobudowano prezbiterium,
- park podworski o powierzchni 3,0 ha. z XIX/XX w.

Obiekty o wartości historyczno-kulturowej:

- stanowisko archeologiczne posiadające własną formę krajobrazową ( grodzisko) – n. niem. Burgmall,
-zespoły sakralne ( cmentarz przykościelny- katolicki z końca XIX w.)
-obiekty sakralne( cmentarz rodowy nieczynny, grobowiec- mauzoleum rodziny von Wolff, murowany na planie koła z 1860 r.),
-założenie dworskie z folwarkiem ,
-folwark proboszcza,
-aleja lipowa od wsi ku leśniczówce i mauzoleum,
-zabudowa mieszkaniowa tj. dawne czworaki i sześcioraki, zajazd, organistówka i leśniczówka.

MŁYN JUDA (1427 Judenmühle, Jodenmel, Judenmöll.

1427 – młyn w komturstwie kowalewskim. Mistrz Paweł Russdorf nadaje młyn ze stawem i prawem rybołówstwa – jako wolną posiadłość Hannosowi Seefelt z Dźwierzna z prawem wykupu przez Zakon od spadkobierców Hannosa.
1440- wdowa po Mikołaju Jodensie przekazuje młyn Mikołajowi Rüdigerowi. Po nim właścicielką zostaje Barbara Freitag.
1493 – młyn kupuje i zostaje właścicielem Mikołaj Zepplitz.
1525- Zygmunt I nadaje młyn Franciszkowi Estkenowi z Torunia.
1553- Hans Estken sprzedaje młyn Stanisławowi Kostce.
1570- młyn stanowi własność królewską w dzierżawie Jana Strobanda, administracyjnie w powiecie michałowskim, parafii Wielka Łąka.

Obecnie młyn i osada młyńska nie istnieją.

« wstecz

Banery

Stopka